Apteczka zakładowa: co ma w niej być, gdzie ją powiesić i kto pilnuje jej stanu
czytaj więcej
Julia Bąk
Kontakt w sprawie usług
Opisz sprawę i miejscowość. Ustalimy zakres prac oraz informacje potrzebne do wyceny.
Szkolenia prowadzimy pod adresem:Mickiewicza 10
40-092 Katowice
Mapa i dojazd ↗
Przejmujesz halę albo lokal, a w papierach po poprzednim użytkowniku nie ma instrukcji bezpieczeństwa pożarowego. Albo jest, tylko sprzed kilku lat i opisuje firmę, która robiła coś zupełnie innego. I od razu pojawia się pytanie: czy ja tego dokumentu w ogóle potrzebuję? A jeśli tak, kto ma go przygotować?
Odpowiedź zależy od tego, jak duży jest obiekt, co się w nim dzieje i co mówi umowa najmu. Po kolei: kiedy instrukcja jest wymagana, kto za nią odpowiada, co musi w niej być i kiedy ją aktualizować. Przy każdej odpowiedzi jest numer paragrafu, więc przepis sprawdzisz sam.
Spis treści
Instrukcja ppoż na ścianie to jeszcze nie instrukcja bezpieczeństwa pożarowego
Zacznę od pomyłki, którą łatwo popełnić. Na korytarzach wiszą kartki „Instrukcja postępowania na wypadek pożaru” z numerami alarmowymi. To osobny obowiązek: właściciele, zarządcy i użytkownicy budynków (poza domami jednorodzinnymi) umieszczają takie instrukcje w widocznych miejscach (§ 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów).
Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego to coś znacznie większego: dokument, który opisuje cały obiekt, jego zagrożenia, sprzęt, ewakuację i zawiera plany. Kartka na ścianie jej nie zastąpi. I odwrotnie: gruby dokument w segregatorze nie zwalnia z wywieszenia kartki.
Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego - kiedy jest wymagana?
Obowiązek wynika z § 6 ust. 1 tego samego rozporządzenia. Dotyczy obiektów albo ich części stanowiących odrębne strefy pożarowe (podział budynku na strefy znajdziesz w jego dokumentacji), które są przeznaczone do funkcji:
- użyteczności publicznej,
- zamieszkania zbiorowego,
- produkcyjnych,
- magazynowych,
- inwentarskich.
Zakład produkcyjny, magazyn, biurowiec, hotel, sklep czy przychodnia co do zasady instrukcję mieć powinny. Jest od tego jedno zwolnienie, ale z kilkoma warunkami naraz.
Kiedy instrukcja nie jest wymagana?
Według § 6 ust. 8 instrukcja nie jest wymagana, jeśli w obiekcie nie ma strefy zagrożenia wybuchem i do tego obiekt mieści się w limicie:
| Obiekt | Bez instrukcji, jeśli nie przekracza |
|---|---|
| budynek lub jego część będąca odrębną strefą pożarową | 1000 m³ kubatury brutto |
| budynek inwentarski | 1500 m³ kubatury brutto |
| obiekt inny niż budynek | 1000 m² powierzchni strefy pożarowej |
1000 m³ to mniej, niż się wydaje. Hala o wymiarach 20 na 15 m i wysokości 4 m ma 1200 m³, i to licząc samo wnętrze.
Drugi warunek łatwo przeoczyć. Strefa zagrożenia wybuchem to przestrzeń, w której może powstać wybuchowa mieszanina substancji palnych z powietrzem (§ 2 ust. 1 pkt 6). Jeśli taka strefa w obiekcie jest, zwolnienie nie działa… nawet w małym lokalu.
Kto przygotowuje instrukcję bezpieczeństwa pożarowego?
Według § 6 ust. 1 instrukcję zapewniają i wdrażają właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektu. Ustawa o ochronie przeciwpożarowej mówi, kiedy obowiązki właściciela przechodzą na kogoś innego. Zarządca albo użytkownik przejmuje je w całości lub w części na podstawie umowy cywilnoprawnej, która ustanawia zarząd lub użytkowanie. Jeśli takiej umowy nie ma, odpowiada ten, kto faktycznie włada obiektem (art. 4 ust. 1a).
Dla najemcy oznacza to jedno: zdanie „to sprawa właściciela budynku” trzeba najpierw sprawdzić w umowie. Czasem okaże się prawdziwe, a czasem nie.
Kto może opracować instrukcję?
„Zapewnić” nie znaczy napisać samemu. Czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej mogą wykonywać osoby z odpowiednimi kwalifikacjami (art. 4 ust. 2 ustawy). Ustawa wymienia je wprost:
- tytuł inżyniera pożarnictwa albo dyplom studiów z inżynierii bezpieczeństwa pożarowego w Szkole Głównej Służby Pożarniczej lub Akademii Pożarniczej (art. 4 ust. 2a),
- przy czynnościach wynikających wyłącznie z obowiązków właściciela obiektu: co najmniej wykształcenie średnie oraz uprawnienia inspektora ochrony przeciwpożarowej albo kwalifikacje technika pożarnictwa (art. 4 ust. 2b).
Widać to też w samej instrukcji. Jeden z jej obowiązkowych elementów to wskazanie osób lub podmiotów, które ją opracowały (§ 6 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia).
Zlecenie opracowania nie przenosi jednak obowiązku. Ustawa przenosi odpowiedzialność tylko na zarządcę lub użytkownika, na podstawie umowy, o której pisałem wyżej. Specjalista przygotowuje dokument, ale wdrożyć go musisz Ty.
Co znaczy „wdrożyć” instrukcję?
Instrukcja w szafie kierownika nikogo nie ochroni. Jej treść ma dotrzeć do ludzi. Ustawa każe zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi (art. 4 ust. 1 pkt 6), a sama instrukcja opisuje, w jaki sposób użytkownicy obiektu i pracownicy poznają jej treść (§ 6 ust. 1 pkt 6).
Pierwszy raz nowy pracownik słyszy o zasadach ochrony przeciwpożarowej na instruktażu ogólnym, w ramach szkolenia wstępnego BHP. Instrukcja pokazuje mu, jak te zasady wyglądają w Twoim obiekcie.
W obiekcie przeznaczonym dla ponad 50 stałych użytkowników dochodzi co do zasady praktyczne sprawdzenie organizacji i warunków ewakuacji, co najmniej raz na 2 lata. Właściciel lub zarządca zawiadamia o terminie komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej najpóźniej tydzień wcześniej (§ 17 ust. 1 i 4).
Co zawiera instrukcja bezpieczeństwa pożarowego?
Zawartość wylicza § 6 ust. 1 w dziewięciu punktach. Instrukcja musi obejmować:
warunki ochrony przeciwpożarowej wynikające z przeznaczenia obiektu, sposobu użytkowania, procesu technologicznego, magazynowania i warunków technicznych, w tym zagrożenia wybuchem wyposażenie w urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice oraz sposób ich przeglądów i konserwacji sposób postępowania na wypadek pożaru i innego zagrożenia zabezpieczenie prac niebezpiecznych pod względem pożarowym, jeśli takie prace są przewidywane warunki i organizację ewakuacji oraz praktyczne sposoby ich sprawdzania sposób zapoznania użytkowników obiektu, w tym pracowników, z przepisami i treścią instrukcji zadania i obowiązki stałych użytkowników obiektu plany obiektu i terenu przyległego wskazanie osób lub podmiotów, które opracowały instrukcję
Najbardziej rozbudowany jest punkt o planach. Mają pokazywać m.in. wysokość i liczbę kondygnacji, odległości od sąsiednich obiektów, gęstość obciążenia ogniowego, podział na strefy pożarowe, kierunki i wyjścia ewakuacyjne, miejsca urządzeń przeciwpożarowych, gaśnic i głównego kurka gazu, hydranty zewnętrzne i drogi pożarowe (§ 6 ust. 1 pkt 8).
Dlatego wzór instrukcji bezpieczeństwa pożarowego ściągnięty z internetu nie wystarczy. Rozporządzenie nie podaje żadnego wzoru, tylko listę treści. A plany, obciążenie ogniowe i drogi ewakuacyjne zawsze dotyczą jednego, konkretnego budynku.
W tym samym paragrafie są jeszcze trzy zasady:
- w obiektach produkcyjnych, magazynowych i inwentarskich instrukcja może być częścią instrukcji technologiczno-ruchowej (§ 6 ust. 6),
- w obiektach, w których wymagany jest system sygnalizacji pożarowej (wymienionych w § 28 ust. 1), warunki ochrony przeciwpożarowej i plany przekazuje się komendantowi powiatowemu (miejskiemu) PSP, także w formie elektronicznej, a komendant może z tego zwolnić (§ 6 ust. 2, 4 i 5),
- instrukcja ma się znajdować w miejscu dostępnym dla ekip ratowniczych (§ 6 ust. 9).
Aktualizacja instrukcji bezpieczeństwa pożarowego - co ile?
Zgodnie z § 6 ust. 7 instrukcję aktualizujesz co najmniej raz na 2 lata. Wcześniej trzeba to zrobić po takiej zmianie sposobu użytkowania obiektu albo procesu technologicznego, która wpływa na warunki ochrony przeciwpożarowej.
Taką zmianą może być na przykład:
- uruchomienie produkcji z cieczami palnymi tam, gdzie wcześniej był tylko montaż,
- składowanie towaru w pomieszczeniu, które dotąd było biurem albo szatnią,
- nowy układ ścianek lub regałów, przez który inaczej biegną drogi ewakuacyjne.
Przepis nie wymaga pisania instrukcji od zera przy każdej aktualizacji. Dokument ma po prostu opisywać to, co dzieje się w budynku dziś, a nie dwa lata temu. Praktyczna rada: wpisz datę ostatniej aktualizacji na pierwszej stronie i ustaw sobie przypomnienie w kalendarzu.
Najczęstsze pytania o instrukcję bezpieczeństwa pożarowego
Czy istnieje urzędowy wzór instrukcji bezpieczeństwa pożarowego?+
Nie. Rozporządzenie wylicza w § 6 ust. 1, co instrukcja ma zawierać, ale wzoru nie podaje. Gotowy wzór pomoże najwyżej w układzie dokumentu, bo warunki ochrony i plany trzeba opisać dla Twojego obiektu.
Czy instrukcja musi być w specjalnej szafce?+
Przepis szafki nie wymaga. Wymaga, żeby instrukcja znajdowała się w miejscu dostępnym dla ekip ratowniczych (§ 6 ust. 9). Szafka przy wejściu to po prostu jeden ze sposobów, żeby to zapewnić.
Czy najemca części budynku potrzebuje osobnej instrukcji?+
To zależy od dwóch rzeczy. Pierwsza to umowa, bo od niej zależy, czy obowiązki przeciwpożarowe przeszły na użytkownika (art. 4 ust. 1a ustawy). Druga to sam obiekt: przepis obejmuje także części budynków stanowiące odrębne strefy pożarowe (§ 6 ust. 1).
Czy instrukcję trzeba wysłać do straży pożarnej?+
Całej instrukcji nie. Warunki ochrony przeciwpożarowej i plany przekazuje się komendantowi powiatowemu (miejskiemu) PSP tylko w obiektach wymienionych w § 28 ust. 1, czyli tam, gdzie wymagany jest system sygnalizacji pożarowej (§ 6 ust. 2).
Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego w 3 krokach
Najpierw sprawdź, czy Twój obiekt mieści się w zwolnieniu: brak strefy zagrożenia wybuchem i, w przypadku budynku, kubatura brutto do 1000 m³ (budynek inwentarski 1500 m³). Jeśli nie, ustal z umowy, kto odpowiada za instrukcję. Potem zadbaj, żeby dokument opisywał budynek taki, jaki jest dziś, a pracownicy znali jego treść.
Opracowanie i aktualizację instrukcji dla firm z województwa śląskiego znajdziesz w naszej ofercie PPOŻ Śląsk, a dla Katowic na stronie PPOŻ Katowice. Napisz albo zadzwoń, a ustalimy, czego potrzebuje Twój obiekt.
Stan prawny: listopad 2026. Wpis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady dla konkretnego obiektu. Zakres obowiązków zależy od rodzaju budynku, prowadzonej działalności, oceny zagrożeń i podziału obowiązków między właścicielem, zarządcą i użytkownikiem.
Julia Bąk
Kontakt w sprawie usług
Opisz sprawę i miejscowość. Ustalimy zakres prac oraz informacje potrzebne do wyceny.
Szkolenia prowadzimy pod adresem:Mickiewicza 10
40-092 Katowice
Mapa i dojazd ↗
