Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego: kiedy jest wymagana, kto ją przygotowuje, co zawiera i kiedy ją aktualizować
czytaj więcej
Julia Bąk
Kontakt w sprawie usług
Opisz sprawę i miejscowość. Ustalimy zakres prac oraz informacje potrzebne do wyceny.
Szkolenia prowadzimy pod adresem:Mickiewicza 10
40-092 Katowice
Mapa i dojazd ↗
Nowa osoba zaczyna u Ciebie pracę w poniedziałek. Umowa podpisana, badania lekarskie zrobione, ubranie robocze czeka w szafce. Zanim jednak dostanie narzędzia albo usiądzie przy biurku, musi przejść szkolenie wstępne BHP. Bez niego nie wolno jej dopuścić do pracy.
Wyjaśniam, z czego składa się to szkolenie, kto może prowadzić każdą z jego części, jak wypełnić kartę szkolenia wstępnego i kiedy przepisy pozwalają zrobić je przez internet.
Spis treści
Kto musi przejść szkolenie wstępne BHP przed pierwszym dniem pracy?
Obowiązek wynika z art. 237³ Kodeksu pracy. Nie wolno dopuścić pracownika do pracy, jeśli nie zna dostatecznie przepisów i zasad BHP (§ 1), a pracodawca musi go przeszkolić przed dopuszczeniem do pracy (§ 2). Szkolenie odbywa się w czasie pracy i na koszt pracodawcy (§ 3).
Szczegóły są w rozporządzeniu w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Według jego § 8 szkolenie wstępne ma formę instruktażu i składa się z dwóch części:
- instruktażu ogólnego - o przepisach i zasadach BHP w całym zakładzie,
- instruktażu stanowiskowego - o konkretnym stanowisku, jego zagrożeniach i bezpiecznym sposobie pracy.
Pierwszą część szkolenia wstępnego BHP, czyli instruktaż ogólny, przechodzą przed dopuszczeniem do pracy wszyscy nowo zatrudnieni pracownicy, niezależnie od stanowiska, a także studenci na praktyce studenckiej i uczniowie na praktycznej nauce zawodu (§ 10 ust. 1).
Wyjątek jest jeden. Szkolenia nie trzeba powtarzać, gdy pracownik podejmuje pracę na tym samym stanowisku, które zajmował u Ciebie bezpośrednio przed zawarciem kolejnej umowy o pracę (art. 237³ § 2 Kodeksu pracy).
Co obejmuje instruktaż ogólny i ile trwa?
Instruktaż ogólny zapoznaje pracownika z podstawowymi przepisami BHP z Kodeksu pracy, układu zbiorowego lub regulaminu pracy, z zasadami BHP obowiązującymi w Twoim zakładzie i z zasadami udzielania pierwszej pomocy (§ 9 ust. 1 rozporządzenia).
Skoro mowa o pierwszej pomocy, sprawdź też, co musi być w apteczce zakładowej, gdzie ją powiesić i kto pilnuje jej stanu.
Ramowy program w załączniku nr 1 do rozporządzenia przewiduje minimum 3 godziny lekcyjne po 45 minut, czyli łącznie co najmniej 2 godziny i 15 minut. W tym czasie mieszczą się m.in. zasady poruszania się po zakładzie, zagrożenia wypadkowe, przydział odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej, podstawy ochrony przeciwpożarowej oraz postępowanie w razie wypadku. Osoba, która pierwszy raz będzie kierować pracownikami, powinna dostać program poszerzony o swoje obowiązki i odpowiedzialność.
Kto przechodzi instruktaż stanowiskowy i ile on trwa?
Tu przepis jest węższy. Instruktaż stanowiskowy przeprowadza się przed dopuszczeniem do pracy na danym stanowisku (§ 11 ust. 1 rozporządzenia):
- pracownika zatrudnianego na stanowisku robotniczym albo innym, na którym występuje narażenie na czynniki szkodliwe dla zdrowia, uciążliwe lub niebezpieczne,
- pracownika przenoszonego na takie stanowisko,
- ucznia na praktycznej nauce zawodu i studenta na praktyce studenckiej.
Pracownik, który pracuje na kilku stanowiskach, przechodzi instruktaż na każdym z nich (§ 11 ust. 2). Instruktaż powtarzasz także wtedy, gdy na stanowisku zmienia się technologia, organizacja pracy, pojawiają się nowe maszyny, narzędzia albo substancje szkodliwe lub niebezpieczne (§ 11 ust. 3).
Ramowy program podaje minimum 8 godzin lekcyjnych dla stanowisk robotniczych i pozostałych z § 11 ust. 1 oraz 2 godziny lekcyjne dla pracowników administracyjno-biurowych narażonych na czynniki uciążliwe. To jest dolna granica. Faktyczny czas zależy od przygotowania zawodowego pracownika, jego dotychczasowego stażu oraz zagrożeń na stanowisku (§ 11 ust. 4).
Kto prowadzi instruktaż ogólny BHP
§ 10 ust. 2 rozporządzenia wymienia cztery możliwości:
| Kto może prowadzić instruktaż ogólny | Kto to w praktyce |
|---|---|
| Pracownik służby BHP | osoba zatrudniona w służbie BHP Twojej firmy |
| Osoba wykonująca u Ciebie zadania służby BHP | pracownik, któremu powierzono te zadania obok innej pracy, albo specjalista spoza zakładu |
| Pracodawca, który sam wykonuje zadania służby BHP | Ty, jeśli przepisy Ci na to pozwalają i masz wymagane szkolenie |
| Pracownik wyznaczony przez pracodawcę | osoba z wiedzą i umiejętnościami do realizacji programu oraz z aktualnym zaświadczeniem o ukończeniu wymaganego szkolenia BHP |
Kiedy pracodawca może sam wykonywać zadania służby BHP i kiedy może je powierzyć specjaliście spoza zakładu, mówi art. 237¹¹ Kodeksu pracy. Jeśli myślisz o powierzeniu tych zadań komuś z zewnątrz, zajrzyj do naszej oferty obsługi BHP.
Instruktaż stanowiskowy przeprowadza kierownik, a nie firma zewnętrzna
Według § 11 ust. 5 rozporządzenia instruktaż stanowiskowy przeprowadza wyznaczona przez pracodawcę osoba kierująca pracownikami albo sam pracodawca. Obie osoby muszą mieć odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz przeszkolenie z metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego.
Przepis nie wymienia tu ani służby BHP, ani firmy szkoleniowej. To logiczne: najlepiej pokaże pracę na stanowisku ktoś, kto zna to stanowisko i kieruje ludźmi, którzy na nim pracują.
Kto w Twojej firmie wykonuje zadania służby BHP i kiedy możesz je zlecić specjaliście z zewnątrz, opisuję we wpisie służba BHP w firmie: kiedy jest obowiązkowa.
Ramowy program mówi, że instruktaż odbywa się na stanowisku, na którym pracownik będzie zatrudniony, i przewiduje pięć etapów:
1
Rozmowa wstępna
Instruktor omawia z pracownikiem warunki pracy, zagrożenia, wyniki oceny ryzyka zawodowego i sposoby ochrony.
2
Pokaz i objaśnienie
Instruktor pokazuje cały proces pracy, ze szczególnym zwróceniem uwagi na czynności trudne i niebezpieczne.
3
Próbne wykonanie
Pracownik wykonuje zadanie, a instruktor koryguje sposób pracy.
4
Samodzielna praca pod nadzorem
Pracownik pracuje sam, instruktor go obserwuje. W ramowym programie to najdłuższa część: 4 z co najmniej 8 godzin lekcyjnych.
5
Sprawdzenie i ocena
Instruktor ocenia, jak pracownik wykonuje pracę.
Instruktaż stanowiskowy kończy się sprawdzianem wiedzy i umiejętności. Dopiero wynik tego sprawdzianu jest podstawą dopuszczenia pracownika do pracy na stanowisku (§ 11 ust. 6).
Karta szkolenia wstępnego BHP: co w niej wpisać i gdzie ją trzymać?
Wzór karty szkolenia wstępnego BHP jest w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Karta ma takie pola:
- oznaczenie pracodawcy, imię i nazwisko szkolonej osoby, nazwa komórki organizacyjnej,
- przy instruktażu ogólnym: data, imię i nazwisko prowadzącego, podpis pracownika,
- przy instruktażu stanowiskowym: stanowisko, data albo daty, imię i nazwisko prowadzącego, informacja o dopuszczeniu do pracy po sprawdzianie, podpis pracownika oraz data i podpis kierownika komórki organizacyjnej.
Pracownik pracujący na kilku stanowiskach ma w karcie osobny wpis instruktażu dla każdego z nich.
Czy kartę szkolenia wstępnego można podpisać elektronicznie?
Tak, od 12 grudnia 2025 r. Wtedy weszła w życie zmiana rozporządzenia z 24 listopada 2025 r. Pracownik potwierdza odbycie obu instruktaży, a kierownik komórki przeprowadzenie instruktażu stanowiskowego i dopuszczenie do pracy. Każdy z nich może to zrobić w postaci papierowej albo elektronicznej (nowe brzmienie § 12 ust. 1).
Przy potwierdzeniu elektronicznym robisz adnotację w karcie w miejscu przeznaczonym na podpis i dołączasz do niej dokument elektroniczny z potwierdzeniem albo jego odwzorowanie (§ 12 ust. 1b i 1c). Karta razem z tymi załącznikami trafia do akt osobowych pracownika (§ 12 ust. 3).
Okręgowy Inspektorat Pracy w Gdańsku wyjaśnia, że takim potwierdzeniem może być np. zwykły e-mail, który pozwala ustalić, kto potwierdza. Kwalifikowany podpis elektroniczny nie jest wymagany.
Czy szkolenie wstępne BHP można zrobić online?
Co do zasady nie. Zmiana z grudnia 2025 r. dotyczy tylko sposobu potwierdzania, a nie samego szkolenia. PIP w Gdańsku zaznacza wprost: rozporządzenie nie oznacza, że szkolenia wstępne mogą odbywać się zdalnie. Przy instruktażu stanowiskowym ramowy program mówi o prowadzeniu go na stanowisku pracy, z pokazem i próbnym wykonaniem zadania.
Kodeks pracy przewiduje jeden wyjątek. Szkolenie wstępne BHP online, w całości przez internet, jest dozwolone, gdy przyjmujesz osobę na stanowisko administracyjno-biurowe, a pracę zdalną uzgadniacie już przy zawieraniu umowy o pracę (art. 67³¹ § 2 w związku z art. 67¹⁹ § 1 pkt 1 Kodeksu pracy). Pracownik potwierdza wtedy ukończenie szkolenia w postaci papierowej lub elektronicznej.
Pracownik biurowy, który ma pracować w siedzibie firmy, albo magazynier, który ma zacząć pracę na hali, przechodzi szkolenie wstępne na miejscu.
Najczęstsze pytania o szkolenie wstępne BHP
Ile ważne jest szkolenie wstępne BHP?+
Przepisy nie podają terminu ważności szkolenia wstępnego. Przechodzi się je przed dopuszczeniem do pracy u danego pracodawcy, a potem pracownik przechodzi szkolenia okresowe (z wyjątkiem części pracowników administracyjno-biurowych, art. 237³ § 2² Kodeksu pracy). Pierwsze szkolenie okresowe trzeba zrobić w ciągu 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy u pracodawców i osób kierujących pracownikami oraz w ciągu 12 miesięcy u pozostałych (§ 15 ust. 4 rozporządzenia).
Czy pracownik biurowy musi przejść szkolenie wstępne BHP?+
Tak. Szkolenie wstępne BHP dotyczy także pracowników biurowych, bo instruktaż ogólny przechodzi każdy nowo zatrudniony pracownik (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). Zwolnienie pracowników administracyjno-biurowych z art. 237³ § 2² Kodeksu pracy dotyczy tylko szkoleń okresowych.
Czy przy kolejnej umowie z tym samym pracownikiem trzeba robić szkolenie wstępne?+
Nie, jeśli pracownik wraca na to samo stanowisko, które zajmował u Ciebie bezpośrednio przed kolejną umową o pracę (art. 237³ § 2 Kodeksu pracy). Jeśli obejmuje inne stanowisko, wyjątek nie działa i pracownik przechodzi szkolenie wstępne: instruktaż ogólny, a na stanowisku robotniczym albo z narażeniem na czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne także stanowiskowy (art. 237³ § 2 Kodeksu pracy, § 10 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia).
Co grozi za dopuszczenie pracownika do pracy bez szkolenia wstępnego?+
Kto odpowiada za stan BHP albo kieruje pracownikami i nie przestrzega przepisów lub zasad BHP, podlega karze grzywny od 2000 do 60 000 zł (art. 283 § 1 Kodeksu pracy).
Zanim nowa osoba zacznie pracę
Przed szkoleniem wstępnym BHP przygotuj trzy rzeczy: program instruktażu ogólnego i stanowiskowego dla danej grupy stanowisk, osobę uprawnioną do prowadzenia każdej części i kartę szkolenia wstępnego. Programy, na podstawie których szkolisz, przechowujesz w firmie (§ 7 ust. 3 rozporządzenia).
Jeśli chcesz zorganizować szkolenia BHP dla swoich pracowników, zajrzyj do naszej oferty szkoleń BHP. Szkolenia w Katowicach prowadzimy przy ul. Mickiewicza 10.
Stan prawny: listopad 2026. Wpis ma charakter informacyjny. Zakres obowiązków w Twojej firmie zależy od rodzaju wykonywanej pracy i oceny ryzyka zawodowego.
Julia Bąk
Kontakt w sprawie usług
Opisz sprawę i miejscowość. Ustalimy zakres prac oraz informacje potrzebne do wyceny.
Szkolenia prowadzimy pod adresem:Mickiewicza 10
40-092 Katowice
Mapa i dojazd ↗
